03.04.2018

LGD Kolonia: Przy zwrocie klucza do kluczy biurowych po zakończeniu stosunku pracy

Jeżeli pracodawca dał pracownikowi klucz do pomieszczeń biurowych w ramach stosunku pracy, pracownik ma obowiązek zwrócić go na wniosek pracodawcy lub w momencie rozwiązania stosunku pracy. Co do zasady, zwrot musi nastąpić na miejscu w pomieszczeniach biurowych. Zostało to potwierdzone przez Regionalny Sąd Pracy w wyroku z dnia 10.08.2017 r. (LGD Kolonia, 7 Sa 1073/16).

W sporze będącym przedmiotem rozstrzygnięcia sądu, pracownik kancelarii otrzymał klucz do jej biura w celu ułatwienia realizacji stosunku pracy. Na początku 2016 roku na skutek złych relacji pomiędzy stronami, pracodawca zażądał klucza do lokalu biurowego, a dwa tygodnie później pisemnie wypowiedział umowę. W celu odzyskania kluczy pracodawca udał się pod prywatny adres pracownika.

Początkowo pracownik odmówił przekazania klucza, zwracając uwagę na fakt, że stosunek pracy nie został rozwiązany, a klucz był już u jego prawnika. Ponadto zwrot klucza było dla niego nie do zaakceptowania ze względu na jego osobisty spór z pracodawcą. Po zwolnieniu pracownik wysłał klucz pocztą. List polecony dotarł jednak do pracodawcy uszkodzony i bez klucza. Klucze odnalazły sie cztery tygodnie później, poczta mogła je przypisać do odbiorcy i dostarczyć z opóźnieniem. W związku z tym, pracodawca wniósł powództwo o odszkodowanie z tytułu wymiany zamka przednich drzwi i zamierzonej wymiany systemu zamykania.

LGD Kolonia potwierdziła wcześniejsze orzeczenie Sądu Pracy w Akwizgranie, który zasądził na rzecz pracodawcy odszkodowanie. W szczególności kwestionowano to, czy zwrot kluczy biurowych jest możliwy jeszcze przed wypowiedzeniem umowy i czy zwrot klucza był długiem odbiorczym, czy długiem oddawczym. W przypadku długu odbiorczego, który ma być spłacony przez dłużnika (tzw. Holdschuld), klucze winny być odebrane w miejscu, w którym dłużnik, tj. pracownik, miał miejsce zamieszkania w chwili powstania obowiązku. W przypadku długu oddawczego  (tzw. Bringschuld) pracownik powinien zwrócić klucz do swojego miejsca pracy. LGd Kolonia orzekł, że w przedmiotowej sytuacji mamy do czynienia z długiem, który należy spłacić w miejscu wykonywania pracy (tzw. Bringschuld). Posiadanie przez pozwaną klucza dostępu do biura opierało się wyłącznie na fakcie, że pozwana musiała wykonać pracę z tytułu umowy o pracę w biurach powoda. Klucz, który umożliwił stronie pozwanej dostęp do pomieszczeń roboczych, można zatem w szerszym znaczeniu uznać za narzędzie pracy dostarczone stronie pozwanej. Obowiązek zwrotu narzędzi pracy był dodatkowym obowiązkiem w stosunku do głównego obowiązku świadczenia pracy. Zobowiązania dodatkowe winny być wypełnione w miejscu wykonywania głównego zobowiązania.

Ponadto umowa o pracę jest wymianą wzajemnych praw i obowiązków, czyli tzw. umową wzajemną. W niektórych rodzajach umów wzajemnych, z których jedną jest umowa o pracę, powszechnie przyjmuje się, że istnieje jedno jednolite miejsce wykonania wszystkich zobowiązań. Miejscem wykonywania wzajemnych praw i obowiązków wynikających z zatrudnienia było miejsce pracy.

Nawet gdyby założyć (na korzyść pracownika), że jest to tzw. Holdschuld czyli dług, który miał być spłacony przez pracownika, w omawianym przypadku pracownik nie wywiązałby się z tego obowiązku, ponieważ obowiązek taki ciążył na nim już w momencie, gdy pracodawca odwiedził pracownika pod jego prywatnym adresem i poprosił o klucze. Nie miało znaczenia, że w tamtym czasie nie doszło do rozwiązania stosunku pracy. Powód dostarczył pozwanej klucze wyłącznie w celu ułatwienia jej zatrudnienia.

Poza zatrudnieniem pracownik nie miał żadnego uzasadnionego powodu do posiadania kluczy biurowych. Nawet w okresie zatrudnienia powód miał prawo (wynikające z prawa pracodawcy do wydawania poleceń) zwrócić się do pracownika o zwrot kluczy biurowych w dowolnym momencie.

W związku z czasowym zagubieniem kluczy sąd uznał za konieczne, aby pracownik wymienił zamek zabezpieczający budynku, w którym znajdują się biura. Powód miał zatem prawo do odszkodowania zarówno z tytułu wymiany zamka drzwi wejściowych, jak i z tytułu systemu zamykania budynku, w odniesieniu do którego przedstawiono jedynie szacunkowe koszty. W trybie natychmiastowym powód początkowo zadowolił się wymianą jedynie zamka na drzwiach wejściowych. Nie można mu jednak było wskazać, aby utrzymał tę sytuację na stałe. Z jednej strony wymiana zamka drzwi wejściowych zapewniła jedynie ograniczoną ochronę, ponieważ w międzyczasie można otworzyć i zamknąć pomieszczenia biurowe za pomocą utraconego klucza. Z drugiej strony, powód nie musi rezygnować z dotychczasowej wygody jednolitego systemu zamykania zabezpieczeń i zajmować się różnymi, niekompatybilnymi zamkami indywidualnymi.

Pracownicy, którym przekazano klucz biurowy do wykonywania pracy, muszą zgodnie z orzeczeniem zwrócić go również w trakcie trwania stosunku pracy na wniosek pracodawcy. Zwracając klucze, należy zwrócić uwagę aby  przekazanie kluczy nastąpiło bezpośrednio do pracodawcy i dokładnie to udokumentować.

Partner do kontaktu: Caroline Röger LL.M., Rechtsanwältin