25.10.2015

Sprzedaż danych klientów jako ukryte ryzyko przy sprzedaży przedsiębiorstwa

W ramach kupna-sprzedaży przedsiębiorstwa lub jego części obie strony umowy powinny działać w różnych aspek-tach tej transakcji z ostrożnością, tak aby po skutecznym przeniesieniu przedsiębiorstwa lub jego części uniknąć sporów zarówno między samymi stronami, jak również między stronami a osobami trzecimi. Obok głównych obsza-rów problemów występujących przy każdorazowym zakupie przedsiębiorstwa, z czasem uwaga zaczyna znacząco koncentrować się na obszarach dodatkowych, wcześniej w ogóle nieuwzględnianych lub uchodzących za czysto hi-potetyczne, takich jak przepisy o ochronie danych.

W omawianym przypadku, w ramach sprzedaży przedsiębiorstwa, doszło do przeniesienia danych klientów. Sprze-daż przedsiębiorstwa nastąpiła przy tym – jak się to często zdarza – nie w ramach Share Deals (tj. sprzedaży udzia-łów w spółce), lecz w ramach Assets Deals (tj. poprzez sprzedaż poszczególnych składników majątkowych spółki). Sprzedane dane klientów zawierały przy tym nie tylko nazwiska i adresy pocztowe klientów, lecz – co w międzycza-sie stało się standardem – również bardziej wartościowe dane dotyczące klientów, takie jak adresy e-mail. Bawarski Urząd Nadzoru Ochrony Danych nałożył zarówno na sprzedawcę jak i na kupującego każdorazowo pięciocyfrową grzywnę. Z pewnością nie jest to przypadek, że Bawarski Urząd Nadzoru Ochrony Danych wydał w tej sprawie oświadczenie prasowe. Należy uznać, że takie postępowanie w praktyce sprzedaży przedsiębiorstw ma istotne zna-czenie niezależnie od lokalizacji sprzedawanego przedsiębiorstwa lub jego części, czy też właściwości miejscowej odpowiedniego urzędu zajmującego się nadzorem ochrony danych.

W odniesieniu do ochrony danych osobowych dużą różnicę stanowi kwestia, czy sprzedaż przedsiębiorstwa nastę-puje w formie Share Deals czy Asset Deals, ponieważ w przypadku sprzedaży w ramach Share Deals przedsiębior-stwo nie ulega zmianie, zmienia się jedynie własność nad przedsiębiorstwem. Natomiast w przypadku Asset Deal składniki majątkowe są wyodrębniane z pierwotnego przedsiębiorstwa i włączane do nowego, obcego dla klienta przedsiębiorstwa. W przypadku Share Deals jest również odpowiednio możliwe przeniesienie danych klientów bez żadnych problemów (zakładając oczywiście, że dane te są legalnie gromadzone przez przedsiębiorstwo), podczas gdy w przypadku Asset Deal należy postępować z większą ostrożnością.

Przy sprzedaży danych osobowych należy rozróżnić między tzw. danymi podstawowymi, składającymi się z nazwi-ska i adresu pocztowego, które zasadniczo mogą zostać sprzedane lub przekazane dla celów reklamowych również bez zgody klienta oraz dalsze dane klienta, które z reguły są bardziej wartościowe i droższe. Do tych dalszych da-nych osobowych należą adresy e-mail, numery telefonów, dane dotyczące rachunków bankowych oraz kart kredy-towych, a w szczególności zachowanie nabywcy oraz historia jego zakupów. Sprzedaż takich danych jest dozwolona jedynie na podstawie skutecznej, pisemnej zgody klienta albo w sytuacji, gdy klient już wcześniej został poinformo-wany o planowanej sprzedaży danych i przysługuje mu prawo odwołania, z którego nie skorzystał. Jednakże również w przypadku wyrażenia przez klienta odpowiedniej zgody nabywca może wykorzystać i przetwarzać przekazane mu dane klientów tylko w tym celu, w jakim pierwotnie je przekazano. To oznacza, że nabywca przy użyciu danych oso-bowych, np. w ramach wysyłania serii listów reklamowych, musi wskazać, od kogo te dane uzyskał.

Przy sprzedaży danych osobowych odpowiedzialność z tytułu ochrony danych ponoszą zarówno sprzedawca, jak i kupujący, ten pierwszy jako „przekazujący“, a ten drugi jako „pobierający“ dane. Zatem w przypadku jakiegokolwiek uchybienia na obie strony może zostać nałożona oddzielna grzywna, jak miało to miejsce w przedstawionym powy-żej przypadku.

Obok przepisów dotyczących ochrony danych przy zakupie adresów e-mailowych oraz numerów telefonów należy mieć również na względzie przepisy niemieckiej ustawy o nieuczciwej konkurencji (UWG). Zgodnie z przepisami tej ustawy, przesłanie reklamy i materiałów reklamowych e-mailem albo za pośrednictwem faxu bez zgody klienta uzna-wane jest za niedopuszczalne nękanie i wysyłający może zostać upomniany za odpłatnością zarówno przez związki konsumentów, jak i konkurencję. Reklama bezpośrednia za pomocą rozmowy telefonicznej jest również niedopusz-czalna w stosunku do konsumentów bez ich uprzedniej, wyraźnej zgody. W przypadku przedsiębiorców sytuacja jest o tyle ułatwiona, że wystarczające jest domniemanie zgody.

Zazwyczaj dane przekazane przez klientów w ramach inicjacji stosunków gospodarczych, takie jak adres e-mail, są wykorzystywane przez przedsiębiorcę gromadzącego te dane również dla późniejszych działań marketingowych. Na podstawie szczególnych postanowień UWG takie działanie jest możliwe także bez wyraźniej zgody klienta. Jednakże ten wyjątek odnosi się jedynie do przedsiębiorstwa gromadzącego dane, które nawiązało stosunek gospodarczy z klientem i dotyczy tylko towarów lub usług podobnych do tych, które zostały przez klienta zakupione lub z których skorzystał. Również w tym przypadku klient musi zostać poinformowany o przysługującym mu prawie odwołania zgody i może z tego prawa nie skorzystać. Wyjątek ten nie ma jednakże zastosowania do Asset Deal, którego przedmiotem jest sprzedaż danych osobowych, ponieważ w tym przypadku dane nie zostały przekazane nabywcy w ramach sprzedaży towaru lub usługi. W UWG również istnieją przepisy dotyczące grzywien, które dotyczą jednakże tylko niedopuszczalnego nękania konsumentów poprzez rozmowy telefoniczne albo za pośrednictwem automatycz-nych urządzeń telefonicznych. Obok tego istnieje jednakże wyżej wskazane ryzyko upomnienia.

Wyżej przywołane rozstrzygnięcie Bawarskiego Urzędu Nadzoru Ochrony Danych jest ważne nie tylko dla stron uczestniczących w sprzedaży przedsiębiorstwa, lecz w szczególności również dla syndyków upadłych przedsię-biorstw. Dla nich przechowywane w upadłym przedsiębiorstwie dane klientów stanowią często istotny, jeśli nie jedy-ny możliwy do spieniężenia składnik majątkowy przedsiębiorstwa, dlatego też syndycy często są bardzo zaintere-sowani tym, aby te dane szybko odsprzedać.

Partner do kontaktu: Vanessa Lichter, adwokat niemiecki